Kağıt türleri: 1. hamur, kuşe, bristol, kraft, kitap kağıdı ve kartonlar
Baskıda en sık kullanılan kağıtlar kaplamasız 1. hamur ile yüzeyi kaplamalı kuşe kağıtlardır. Kartvizit ve kapak gibi işlerde bristol ve kartonlar, kitaplarda krem kitap kağıtları, doğal görünüm istenen işlerde kraft kağıt tercih edilir.
Matbaa Rehberi › Kağıt Türleri
Kağıt seçimi; renklerin canlılığını, yazının okunabilirliğini, işin elde bıraktığı hissi ve üzerine yazı yazılıp yazılamayacağını belirler. Aşağıda, matbaada en sık karşılaşacağınız kağıt türlerini ve genellikle hangi işlerde kullanıldıklarını bulabilirsiniz. Kağıtların ticari adları ve kesin özellikleri üreticiye göre değişebilir; burada genel özellikleri anlatıyoruz.
Kaplamasız ve kaplamalı kağıt
Kağıtları anlamanın en kolay yolu bu ayrımdır. Kaplamasız kağıtların yüzeyi doğal lif yapısındadır; mürekkebi emer. Kaplamalı kağıtların yüzeyi ise ince bir kaplama tabakasıyla kapatılmıştır; mürekkep yüzeyde kalır, renkler daha canlı ve keskin görünür.
1. hamur kağıt
Kaplamasız, beyaz ve genel amaçlı kağıttır. Fotokopi kağıdı, antetli kağıt, form, zarf, bloknot ve kitap iç sayfalarında yaygın olarak kullanılır. Üzerine kalemle rahatça yazılabilir ve ofis yazıcılarıyla uyumludur. Renkler kuşeye göre daha mat ve biraz koyu çıkar; fotoğraf ağırlıklı işler için genellikle ilk tercih değildir. Bkz. CMYK ile RGB farkı.
Kuşe kağıt (mat ve parlak)
Yüzeyi kaplamalı, pürüzsüz kağıttır. Broşür, katalog, dergi, afiş ve el ilanı gibi renkli ve fotoğraflı işlerde en yaygın kağıttır.
- Parlak kuşe: Parlak yüzeyi sayesinde renkler canlı ve doygun görünür. Işık altında yansıma yapabilir.
- Mat kuşe: Yansıması azdır, daha sakin ve okunaklı bir görünüm verir. Yazı ağırlıklı katalog ve kurumsal işlerde sık tercih edilir. Arada bir de yarı mat (“silk” olarak da anılan) seçenekler bulunur.
Kuşe kağıt üzerine tükenmez kalemle yazmak, özellikle parlak yüzeylerde zor olabilir. Üzerine elle doldurulacak alanlar olan işlerde bunu göz önünde bulundurun.
Bristol
Matbaa dilinde “bristol”, genellikle yüksek gramajlı, sert ve yüzeyi kaplamalı kağıt ya da kartonları anlatır. Piyasada sık geçen Amerikan bristol, iki yüzü de kaplamalı, beyaz ve sert bir kartondur; kartvizit, davetiye, katalog kapağı, dosya ve kaliteli kutu işlerinde kullanılır. İki yüzü de baskıya uygun olduğu için çift taraflı işlerde tercih edilir.
Kraft kağıt
Ağartılmamış lifli yapısından dolayı kahverengi tonlu, sağlam bir kağıttır. Doğal ve el yapımı bir görünüm istenen ambalaj, etiket, çanta, zarf ve kartvizit işlerinde kullanılır. Beyaz kraft türleri de bulunur.
Kitap kağıdı (krem / “ivory”)
Roman ve okuma kitaplarında genellikle kaplamasız, hafif krem tonlu, uzun okumada gözü yormayan kağıtlar kullanılır. Bu kağıtların bir kısmı hacimli (kabarık) üretilir; düşük gramajda bile dolgun bir kitap verir. Piyasada bu tür kağıtlar için “kitap kağıdı” ya da “ivory” adları kullanılır.
Ambalaj kartonları
Katlanır kutu ve ambalaj işlerinde kağıt yerine kartonlar kullanılır. Adlandırmalar tedarikçiye göre değişse de yaygın türler kabaca şöyledir:
- Amerikan bristol: İki yüzü beyaz ve kaplamalı karton; iç yüzün de basılacağı ya da görüneceği kaliteli kutularda kullanılır.
- Kromo karton: Genellikle tek yüzü kaplamalı, arka yüzü beyaz ve kaplamasız karton. Kozmetik, gıda, ilaç gibi katlanır kutularda yaygındır.
- Dubleks karton: Ön yüzü kaplamalı, arka yüzü genellikle gri tonlu karton. Daha ekonomik bir seçenektir; iç yüzün görünmesinin önemli olmadığı kutularda tercih edilir.
Gıdayla doğrudan temas edecek ambalajlarda kartonun buna uygun olması gerekir; bunu işin başında belirtin. Kutu tasarımı için bıçak izi ve bigi yazımıza bakabilirsiniz.
Özet tablo
| Kağıt | Yüzey | Genellikle kullanıldığı işler |
|---|---|---|
| 1. hamur | Kaplamasız | Antetli, form, kitap iç sayfa, bloknot |
| Parlak kuşe | Kaplamalı, parlak | Broşür, afiş, katalog |
| Mat kuşe | Kaplamalı, mat | Kurumsal katalog, dergi, rapor |
| Amerikan bristol | İki yüzü kaplamalı | Kartvizit, davetiye, kapak, kutu |
| Kraft | Kaplamasız, kahverengi | Etiket, çanta, doğal ambalaj |
| Kitap kağıdı | Kaplamasız, krem | Roman ve okuma kitapları |
| Kromo / dubleks karton | Tek yüzü kaplamalı | Katlanır kutu |
Gramaj seçimi için kağıt gramajı, kırım ve cilt için lif yönü yazılarımıza da göz atın.
Dosyanız hazır mı? Fiyatını hemen bizden alın.
İşiniz için hangi kağıdın uygun olduğunu birlikte seçelim; işin türünü ve adedini iletin, fiyat verelim.
Sık sorulan sorular
1. hamur ile kuşe kağıt farkı nedir?
1. hamur kaplamasızdır ve mürekkebi emer; üzerine kolay yazılır. Kuşe kaplamalıdır; renkler daha canlı ve keskin görünür.
Mat kuşe mi parlak kuşe mi?
Fotoğraflı ve canlı renkli işlerde parlak, yazı ağırlıklı ve sade işlerde mat kuşe sık tercih edilir. Seçim büyük ölçüde zevke ve kullanım amacına bağlıdır.
Amerikan bristol nedir?
İki yüzü kaplamalı, beyaz ve sert bir kartondur. Kartvizit, davetiye, kapak ve kaliteli kutu işlerinde kullanılır.
Kraft kağıda beyaz basılır mı?
Standart CMYK baskıda beyaz mürekkep yoktur; kraft üzerinde açık renkler ve beyaz elde edilemez. Kağıdın rengi baskının altından görünür.
Kitaplarda neden krem kağıt kullanılır?
Krem tonlu kitap kağıtları uzun okumada göz yorgunluğunu azaltan, daha yumuşak bir zemin sunar ve kitaplarda yaygın olarak tercih edilir.