CMYK ile RGB farkı: Ekranda gördüğünüz renk neden baskıda farklı çıkar?

Ekranda canlı görünen bir turuncu, neon bir yeşil ya da elektrik mavisi baskıda daha mat çıktığında ilk akla gelen “matbaa rengi tutturamadı” olur. Oysa çoğu zaman sorun, iki farklı renk sisteminin arasındaki temel farktan kaynaklanır.

RGB nedir?

RGB, Red, Green, Blue (kırmızı, yeşil, mavi) kelimelerinin baş harfleridir. Telefon, monitör ve televizyon gibi ekranlar renkleri bu üç renkte ışık yayarak oluşturur. Işıklar üst üste eklendikçe renk açılır; üçü tam güçte birleştiğinde beyaz elde edilir. Bu yüzden RGB’ye eklemeli (additive) renk sistemi denir.

CMYK nedir?

CMYK, baskıda kullanılan dört süreç renginin kısaltmasıdır: Cyan (camgöbeği), Magenta (macenta), Yellow (sarı) ve Key (siyah). Kağıt kendisi ışık yaymaz; üzerine düşen ışığı yansıtır. Mürekkep, ışığın bir kısmını emerek renk oluşturur. Mürekkep katmanları arttıkça renk koyulaşır. Bu yüzden CMYK’ya çıkarmalı (subtractive) renk sistemi denir.

Teoride camgöbeği, macenta ve sarı birlikte siyahı vermelidir; pratikte ise koyu kahverengimsi bir ton çıkar. Bu yüzden ayrı bir siyah mürekkep kullanılır. Siyahın nasıl kullanılacağına dair ayrıntı için zengin siyah yazımıza bakabilirsiniz.

Renkler neden farklı çıkar?

• Renk aralığı (gamut): Her renk sisteminin üretebildiği renklerin bir sınırı vardır. RGB’nin aralığı, CMYK’nınkinden geniştir. Çok doygun yeşiller, turuncular, morlar ve parlak maviler CMYK’da tam karşılık bulamaz ve en yakın basılabilir renge dönüştürülür.
• Ekran ayarları: Her ekranın parlaklığı, kontrastı ve renk ayarı farklıdır. Aynı dosya iki farklı telefonda bile farklı görünebilir. Kalibre edilmemiş bir ekran, baskı rengi hakkında güvenilir bir fikir vermez.
• Kağıt: Kuşe kağıt mürekkebi yüzeyde tuttuğu için renkler daha canlı görünür. 1. hamur gibi kaplamasız kağıtlar mürekkebi emer; renkler daha mat ve biraz koyu çıkar. Kağıdın kendi beyazlığı da sonucu etkiler. Bkz. kağıt türleri.
• Işık: Basılı bir işin rengi, baktığınız ortamın ışığına göre de değişir.

Dosyamı nasıl hazırlamalıyım?

1. Baskı işleri için CMYK’da çalışın. Mizanpaj ya da tasarım programında belge renk modunu baştan CMYK seçmek, ekranda baskıya daha yakın bir önizleme görmenizi sağlar.
2. Doğru renk profilini kullanın. RGB’den CMYK’ya dönüşüm bir renk profiline göre yapılır. Avrupa’da kuşe kağıda ofset baskı için FOGRA tabanlı profiller (örneğin “ISO Coated v2” ya da “PSO Coated v3”) yaygındır. Matbaanızın önerdiği profili sorun.
3. Kritik renkleri kontrol edin. Kurumsal logonuzda belirli bir renk çok önemliyse ya CMYK değerlerini net verin ya da Pantone (spot renk) kullanmayı düşünün.
4. Prova isteyin. Renk hassasiyeti yüksek işlerde basılı prova, ekrandan çok daha güvenilir bir referanstır.

Peki fotoğraflar?

Fotoğraf makineleri ve telefonlar görüntüleri RGB olarak kaydeder. Fotoğrafları baskıdan önce uygun profille CMYK’ya dönüştürmek iyi bir uygulamadır. Bazı iş akışlarında ise RGB görseller PDF/X-4 gibi renk yönetimini destekleyen formatlarla gönderilir ve dönüşüm matbaada yapılır. Hangi yolu izleyeceğinizi matbaanızla netleştirin. Görsellerinizin çözünürlüğünü de kontrol etmeyi unutmayın: çözünürlük (DPI) nedir?

Dijital baskıda durum farklı mı?

Dijital baskı makineleri de temelde CMYK toner ya da mürekkep kullanır; bazı makinelerde ek renkler bulunabilir. Ancak dijital ve ofset baskı arasında aynı dosyada bile küçük renk farkları görülebilir. Aynı ürünün bir kısmı ofset, bir kısmı dijital basılacaksa bunu baştan konuşmak iyi olur. Bkz. ofset mi dijital mi?