Bıçak izi ve bigi nedir?

Bir kutuyu düşünün: Rafta duran üç boyutlu bir nesne, ama matbaada tek parça, düz bir karton olarak basılır. Baskıdan sonra bu karton, özel olarak hazırlanmış bir bıçakla kesilir, katlanacağı yerlerden bigilenir ve yapıştırılarak kutu haline getirilir. Bu sürecin haritası bıçak izidir.

Bıçak izi nedir?

Bıçak izi (İngilizcede dieline), işin açılmış halinin birebir ölçekli vektör çizimidir. Üzerinde iki temel çizgi türü bulunur:

• Kesim çizgileri: Kartonun kesilip ayrılacağı sınırlar.
• Bigi çizgileri: Kartonun katlanacağı yerler. Bu çizgilerde karton kesilmez; bastırılarak bir kanal açılır.

Bu çizime göre üretilen kesim kalıbına da bıçak denir: Bir taban üzerine, kesim çizgilerinde keskin çelik bıçaklar, bigi çizgilerinde ise küt uçlu bigi çelikleri yerleştirilir. Kesim, bu bıçakla presleme yapılarak gerçekleştirilir.

Kesim ve bigi nasıl gösterilir?

Bıçak izinde kesim ve bigi çizgileri farklı renk ve çizgi türleriyle ayrılır. Yaygın bir uygulama, kesimin düz çizgiyle, biginin kesikli çizgiyle gösterilmesidir; renkler ise matbaadan matbaaya değişebilir (örneğin kesim için kırmızı, bigi için yeşil ya da mavi). Ayrıca bazı işlerde yarım kesim (kartonun yalnızca bir kısmının kesilmesi) ya da perforaj gibi çizgiler de ayrı gösterilir. Hangi gösterimin kullanılacağını matbaanıza sorun ya da size verilen bıçak izindeki kurala uyun.

Tasarım bıçak izine nasıl yerleştirilir?

1. Taşırma: Kenara değen renk ve görseller, kesim çizgisinin genellikle 3 mm dışına uzatılır. Bazı ambalaj işlerinde 3–5 mm istenebilir. Bkz. taşırma payı.
2. Güvenli alan: Yazılar, logolar ve barkod; kesim ve bigi çizgilerinden içeride tutulur. Bigi çizgisinin tam üzerine gelen küçük yazılar katlamada okunmaz hale gelebilir.
3. Yön: Her panelin hangi yöne baktığını kontrol edin. Kutunun üst kapağındaki yazı, kutu kapandığında ters görünmemelidir. En iyi kontrol, bıçak izini kağıda basıp kesip katlamaktır.
4. Tutkal alanı: Tutkal kulağının yapışacağı bölgede selofan, lak ya da yoğun mürekkep yapışmayı zorlaştırabilir; bu bölgenin boş bırakılması gerekip gerekmediğini matbaanıza sorun.
5. Barkod: Barkodu bigi ve kesim çizgilerinden uzak, düz bir yüzeye ve yalnızca siyahla yerleştirin. Barkod oluşturmak için barkod oluşturucu aracımızı kullanabilirsiniz.

Karton kalınlığı payı

Kağıt neredeyse kalınlıksızdır, ama karton değildir. Bir kutu katlandığında, iç içe geçen paneller kartonun kalınlığı kadar yer kaplar. Bu yüzden bıçak izi çizilirken:

• Kapanan kapak ve diller, karton kalınlığına göre bir miktar pay bırakılarak çizilir; aksi halde kutu zor kapanır ya da kapak bombe yapar.
• Bigi kanalının genişliği ve derinliği kartonun kalınlığına göre seçilir.
• Kutunun iç ölçüsü (ürünün sığacağı alan) ile dış ölçüsü arasındaki fark, kalınlığa göre değişir.

Bu nedenle aynı ölçüdeki bir kutunun bıçak izi, farklı kalınlıktaki kartonlar için birebir aynı olmayabilir. Kutunun ölçüsünü verirken iç ölçü mü, dış ölçü mü kastettiğinizi belirtmek de önemlidir. Karton türleri için kağıt türleri yazımıza bakabilirsiniz.

Dosya ve diğer işlerde bıçak izi

Bıçak izi yalnızca kutularda değil; sunum dosyaları, şekilli etiketler, kapı askıları, şekilli kartvizitler ve masa üstü standlarda da kullanılır. Sunum dosyalarında cep, kartvizit yuvası ve içine konulacak evrak miktarına göre sırt bigisi (çoğu zaman iki paralel bigi) planlanır. Etiket işlerinde ise yarım kesimle etiketler taşıyıcı kağıt üzerinde bırakılabilir; yerleşim için etiket montaj aracına bakabilirsiniz.

Bigi ile ilgili kısa not

Bigi yalnızca ambalajda değil, kalın kağıtlı broşür, kapak ve davetiyelerde de kırımın düzgün olması için atılır. Genellikle 170 g ve üzeri kağıtlarda önerilir; kağıdın lif yönü de sonucu etkiler. Diğer son işlemler için baskı sonrası işlemler yazımıza bakabilirsiniz.

Standart bir katlanır kutu için başlangıç çizimi oluşturmak isterseniz kutu bıçak izi aracımızı kullanabilir, ardından çizimi kontrol için bize gönderebilirsiniz.