Taşırma payı nedir, neden verilir?

Matbaada işler, genellikle son ölçüsünden daha büyük bir kağıda basılır ve ardından giyotin ya da bıçakla net ölçüsüne kesilir. Kesim bıçağı, mekanik bir işlem olduğu için her tabakada tam olarak aynı noktaya düşmez. Eğer zemin renginiz tam kesim çizgisinde bitiyorsa, bıçak bir milim dışarı kaydığında kenarda ince bir beyaz şerit görünür. Taşırma payı tam olarak bu riski ortadan kaldırmak için vardır.

Taşırma payı (bleed) ne demek?

Taşırma, İngilizcede bleed olarak geçer. Tasarımınızdaki kenara değen her öğe (zemin rengi, fotoğraf, desen, renkli bant) kesim çizgisinin birkaç milimetre dışına kadar uzatılır. Bu uzatılan kısım kesimde atılır; görevi yalnızca bıçağın düşeceği bölgeyi renkle doldurmaktır.

Örneğin net ölçüsü 210 × 297 mm olan bir A4 broşür için, her kenarda 3 mm taşırma verildiğinde dosya ölçüsü 216 × 303 mm olur. Tasarımın sayfa düzeni yine 210 × 297 mm üzerine kurulur; yalnızca kenara değen öğeler bu dış alana taşırılır.

Taşırma payı kaç mm olmalı?

Genel kabul gören değer her kenar için 3 mm‘dir. Kartvizit, broşür, katalog, afiş gibi işlerin çoğunda bu yeterlidir. Bazı durumlarda daha fazla pay istenebilir:

• Ambalaj ve kutu işleri: Bıçaklı kesimde ve kalın kartonda sapma payı biraz daha büyük olabileceği için bazı matbaalar 3–5 mm ister.
• Kalın ciltli kitap kapakları: Sert kapakta kaplama kağıdı mukavvanın arkasına kıvrıldığı için taşırma yerine çok daha geniş bir “kıvırma payı” gerekir.
• Büyük formatlı işler: Branda, pano gibi işlerde çakma ya da germe payı ayrıca istenebilir.

Emin değilseniz işin türünü belirterek matbaanıza sorun. Bizim için de varsayılan değer 3 mm’dir; farklı bir değer gerekiyorsa size ayrıca bildiririz.

Taşırma vermezsem ne olur?

Taşırma verilmemiş bir dosyada matbaanın birkaç seçeneği vardır ve hiçbiri ideal değildir: İşi biraz büyütmek (ölçü değişir), kenarları ayna yansıtarak yapay taşırma oluşturmak (fotoğraflarda tuhaf görünebilir) ya da işi olduğu gibi basıp kenarda beyaz çizgi riskini kabul etmek. Bu yüzden çoğu matbaa taşırmasız dosyayı düzeltilmek üzere geri gönderir.

Taşırma, kesim çizgisi ve güvenli alan

Baskı dosyasında üç sınır birlikte düşünülür:

1. Taşırma sınırı: Dosyanın en dış kenarı. Kenara değen renkler buraya kadar uzanır.
2. Kesim çizgisi: İşin net ölçüsü. Bıçak bu çizgiye düşer. Dosyada genellikle köşelerdeki kesim işaretleri ile gösterilir.
3. Güvenli alan: Kesim çizgisinden genellikle 3–5 mm içeride kalan bölge. Yazılar ve önemli öğeler bunun içinde kalmalıdır.

Kesimin neden her zaman milim milim aynı yere düşmediğini merak ediyorsanız kesim payı ve kesim kayması yazımıza bakabilirsiniz.

Programlarda taşırma nasıl verilir?

InDesign, Illustrator ve Affinity gibi mizanpaj ve vektör programlarında yeni belge açarken taşırma değeri ayrı bir alan olarak girilir ve PDF’e aktarırken “belgenin taşırma ayarlarını kullan” türünden bir seçenekle dosyaya eklenir. Canva’da baskı için PDF indirirken kesim işaretleri ve taşırmayı ekleyen bir seçenek bulunur. Word gibi ofis programlarında ise taşırma için ayrı bir ayar olmadığından sayfa ölçüsünü baştan 6 mm büyük açmak gerekir. Ayrıntılar için baskıya hazır PDF rehberine bakın.

Sık yapılan hatalar

• Taşırmayı sayfanın içine doğru vermek, yani net ölçüyü 3 mm küçültmek.
• Arka plan görselini taşırmaya uzatmayı unutup yalnızca zemin rengini uzatmak.
• Çerçeve (kenarlık) tasarımı kullanmak: Kenara çok yakın ince çerçeveler, kesimdeki küçük sapmada bir kenarda kalın, diğerinde ince görünür.
• Çok sayfalı işlerde taşırmayı yalnızca dış kenarlara verip cilt tarafını unutmak; özellikle sayfa ortasından geçen görsellerde iki sayfanın da taşırması gerekir.