Cilt türleri: tel dikiş, Amerikan cilt, iplik dikiş, spiral ve sert kapak

Cilt, basılı yaprakları bir arada tutan işlemdir; ama yalnızca bununla kalmaz. Kitabın nasıl açıldığını, ne kadar dayandığını, sırtına yazı yazılıp yazılamayacağını ve hatta sayfa sayınızın nasıl planlanacağını da belirler. Doğru cilt seçimi işin türüne, sayfa sayısına ve kağıt kalınlığına bağlıdır.

Tel dikiş

Katlanmış yapraklar iç içe yerleştirilir ve sırttan, katlama çizgisi üzerinden metal tel zımbalarla dikilir. Dergi, broşür, kısa katalog, program kitapçığı ve kullanım kılavuzu gibi işler için en yaygın ve ekonomik yöntemdir.

• Sayfa sayısı: Her yaprak 4 sayfa oluşturduğu için sayfa sayısı mutlaka 4’ün katı olmalıdır. Kağıt kalınlığına bağlı olarak genellikle 8 ile 64 sayfa arası işler için uygundur; ince kağıtla bu sayı biraz artabilir, kalın kağıtla azalır.
• Sırt: Düz bir sırt oluşmaz, bu yüzden sırta yazı basılmaz.
• Dikkat: Sayfa sayısı arttıkça orta yapraklar dışarı taşar (kaçma). Dış kenar boşluklarını geniş tutun.

Amerikan cilt

Formalar üst üste dizilir, sırt tarafı frezeyle birkaç milimetre alınıp pürüzlendirilir ve kapakla birlikte tutkalla yapıştırılır. Katalog, kalın dergi, roman, tez, yıllık ve rapor gibi işlerde yaygın olarak kullanılır.

• Sayfa sayısı: Düzgün bir sırt oluşması için belirli bir kalınlık gerekir. Kağıda göre değişmekle birlikte genellikle 40–50 sayfanın üzerindeki işler için uygundur.
• Sırt: Düz sırt oluşur; kitap adı ve yazar adı sırta basılabilir. Sırt kalınlığı sayfa sayısı ve kağıt kalınlığından hesaplanır; bunun için katalog montaj ve sırt hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
• Açılma: Sırt yapıştırıldığı için kitap tam düz açılmaz; iç kenar boşluğunu geniş tutmak gerekir.
• Tutkal: Kullanılan tutkal türü dayanıklılığı etkiler. Kuşe gibi kaplamalı kağıtlarda bazı tutkal türleri daha iyi sonuç verir; bu, matbaanızla konuşulması gereken bir konudur.

İplik dikiş

Her forma sırtından iplikle dikilir, ardından formalar birbirine bağlanır. Sonra blok, karton kapakla yapıştırılır ya da sert kapağa takılır. Uzun yıllar kullanılacak kitaplar, ansiklopediler, ders kitapları, fotoğraf albümleri ve sanat kitapları için tercih edilir.

• Dayanıklılık: Sayfaların kopma riski düşüktür.
• Açılma: Yapıştırmalı cilde göre daha rahat açılır.
• Planlama: Formalar halinde dikildiği için sayfa düzeni forma katlarına göre planlanmalıdır. Bkz. sayfa sayısı neden 4’ün katı olmalı?

Spiral cilt

Sayfaların sırt kenarına bir dizi delik açılır ve metal tel spiral (çift tel) ya da plastik spiral geçirilir. Masa takvimi, defter, ajanda, kılavuz, sunum dosyası, menü ve ders notu gibi işlerde kullanılır.

• Açılma: Sayfalar tamamen düz açılır, birçok modelde arkaya doğru tam döner.
• Sayfa sayısı: Tek yaprak bile ciltlenebilir; sınır, spiralin çapına göre belirlenir. Sayfa sayısının 4’ün katı olması gerekmez.
• Dikkat: Delik tarafında yazı ve görseller için ekstra boşluk bırakın.
• Sırt: Sırt yazısı basılamaz.

Sert kapak (mukavva kapak)

Kapak, mukavvanın üzerine basılı kağıt, bez ya da başka bir kaplama malzemesinin kaplanmasıyla hazırlanır. İç blok genellikle iplik dikiş, bazen de Amerikan cilt ile hazırlanır ve ön–arka forza kağıtlarıyla kapağa bağlanır. Kurumsal kitaplar, anı kitapları, hediye kitapları ve özel katalogların tercihidir.

• Dosya: Kapak tasarımında taşırma yerine mukavvanın arkasına kıvrılacak daha geniş bir kaplama payı gerekir. Kapak ölçüsü, iç bloktan birkaç milimetre büyüktür ve sırt kalınlığı ile mafsal (kapak ile sırt arasındaki boşluk) payı eklenir. Bu ölçüleri matbaanızdan almanız en doğrusudur.
• Son işlemler: Sert kapaklarda selofan, yaldız ve gofre sık kullanılır. Bkz. baskı sonrası işlemler.

Hangi iş için hangi cilt? (Özet)